|
��� ���¸����ͧ�������ؤ����ѵ���ʵ��
�Ѳ�ҡ�âͧ�������� ���������ѡɳз����繨ҡ��¹͡��ҹ�� �Ѳ�ҡ�÷ҧ��ҹ �����Դ ���ա�û�Ѻ����¹仵����Ҿ�Ǵ�����ҧ�����ҵ�����ѧ���������¹仴��� �Ѳ�ҡ�� �ҧ��ҹ ���ҡ�����ҧ��ä�ҹ��Ż� ��С�þѲ���Զա�ô��Թ���Ե㹴�ҹ��ҧ � ���������Դ ���¸��� ��觵�ͧ�������ѹ��ǹҹ ��Ф�����ԭ�������㹻Ѩ�غѹ��ǹ �����Ҩҡ���¸��� ��ҳ ���¸����ͧ������������Ҥ��ҧ � �ͧ�š ���� 2 ��ǹ���
1. ���¸����ͧ�š���ѹ�� ���¶֧ �Թᴹᶺ���ѹ���ͧ��ջ����� ��� ����������� ��з�ջ�Ϳ�ԡ� �ŧҹ�ҧ���Իѭ���¡������觷���Դ��ѧ���
������ҳ
��� ���¸����������䷡���-���õ�� �������������� ��������ª��ҵ�������¹��д�ɰ� �ѡ����� (Cunet forms) �繨ش���Դ�ѡ�ä����á�ͧ�š ���ʶһѵ¡��� �ѡ����� ��û�д�ɰ�ѹ� �� 䶹� ���ҵ������÷�����ҳҨѡúҺ������ ������š����� ����繤����á��� ������ ������ �������ҺՔ ���ҵ���ʫ����¹���ҧ�Ҿ��ѡ�ٹ ��� ���ҵ�������� �繵�Ẻ������ҧ ����ҵðҹ
��� ���¸������������� �繡�����ҧ��ä����¸����ͧ������Ի����ҳ �ѡ���Ҿ ������áſ�Ԥ� ����������ѡ�ҹ�����ŷ�������Ի�����ҡ������ѡ�ҹ�����Ţͧ���� ���¸������ � ������Դ� ����ҹ�纾��Ⱦ�ͧ������ ����������ҺȾ��ٻ�ͧ������ ��ͼŧҹʶһѵ¡��� ������š ���ѡ�ѹ�� ��е��ҡ����ٻ��������ԧ����ͺ���˹�� �����Դ �������繻�е��ҡ��� �������˭�
��� ���¸�����ա ���ѡ�ѹ㹹���ͧ���¸��������ԡ ʶһѵ¡�������蹤�� ����� ����ู ��е��ҡ�������蹷���ش��� �ٻ�������� ��ó�������蹤�� �����´����ʹ�ʵ� (I liad and Odyssay) �ͧ�������
��� ���¸������ѹ �����¸����������ͧ�ҡ���¸�����ա ���Ъ�����ѹ������ҳҨѡ� ��ա��й����¸�����ա����ẺἹ㹡�����ҧ��ä� ���¸����ͧ�� ʶһѵ¡�������� ���� �����Ᾱู �������� ���ѹ����� ��ó��������蹷���ش��� ����ͧ����´ (Aeneid) �ͧ�������
���¡�ҧ ����㹪�ǧ �.�. 1401-1494 �ŧҹ����蹢ͧ���¡�ҧ�մѧ���
���� ���¸����䵹� ���ٹ���ҧ�������ا��ᵹ������ �Ѩ�غѹ������ͧ��ʵѹ��� ���ͧ��ǧ�ͧ����ȵ�á� �ŧҹ�蹴�ҹʶһѵ¡������ ������ʶ�ૹ������
���� ���¸����ͧ������ �ѡþ�ô���������դ�����ԭ������ͧ�ᶺ���ѹ�͡��ҧ ���� �Է�Ծ� �ͧ��ùѺ��;�Ш�Ҿ��ͧ������ ����������һ�д�ɰ��Ţ��úԤ�����ѹ �����š㹻Ѩ�غѹ �ŧҹ �蹢ͧ���¸�������������յ���š��� ����ͧ���ᾷ�� ����繵� ��Ѻ����ᾷ��Ѩ�غѹ ������Է�����������㹻����� ������Է�����ᾷ�� ����á�ͧ�š �͡�ҡ��� ����������ѧ�ռŧҹ��ҹ���ԡ�����������ç�ҧ��ó��� ���û�Ѩ�غѹ �ѡ�Ԫҡ�÷ҧ ����ѵ���ʵ�� �������� ����¸������������º�����оҹ��������¸������ѹ����� ���ѹ�͡������ҹ�ѹ�
�������� �ա�ÿ�鹿���Ż�Է�����ͷ�����¡��� ���ʫͧ ������Ե������ٹ���ҧ ��ҹ�ҹ ��Ż� ��ŻԹ����� ���� ����� ���Թ�� �ŧҹ����Ӥѭ��� �Եá��� �The Last Supper� ����Ҿ �Monalisa� ��ŻԹ�蹤���� � ���� ����� �ͧ���� ��ŵԪ��� ��� �������� ત������ ����蹷���ش�ҡ�ŧҹ�Ӥѭ��� ��������Ш����µ
2. ���¸����ͧ�š���ѹ�͡ ��ǹ�˭����ҡ�ҹ�Ҩҡ�������¸����������� �ͧ�š ��� �Թ�����Шչ
���� ���¸�����������Թ�� �������ѹ�����ҧ��Ѫ����ҳ ������ҡ����������Ƿ�ѹ�� ���Ẻ �ͧ��Ѫ������� ��������µ��ѹ�͡��§�� ��ó��������Ӥѭ ���� ����Ƿ �ػ���ѷ ��ҡҾ�� �����õ� ��ҡҾ�� ������� ���ҳ� �繵� ��շ���ժ������§ ����ش�� ���Է�� �ҡ�ҹ ȡس��� ��� (����Ҫ) �ҡ�ŧҹ����ͧ �յ��Թ�� ��� þԹ�ùҶ �ҡ�� �����������ҡ ��ó���� ����ͧ ��յҭ��Ք ������Ѻ�ҧ������� �Ң���ó���
���� ���¸�����������ǧ�� ���¸����չ���Ѻ�Է�ԾŢͧ��ʹ� �����Т����� ʶһѵ¡��� �������˭� ��˹���������Ȩ����ͧ�š��� ���ᾧ���ͧ�չ� ��շ���Ӥѭ��� ���������¹ �ŧҹ ����Ӥѭ��� ��úѹ�֡����ѵ���ʵ�������ó��������Ӥѭ��� ����� ��Ф����ѡ���ᴧ
���¡�ҧ ����㹪�ǧ �.�. 1401-1494 �ŧҹ����蹢ͧ���¡�ҧ�մѧ���
���� ���¸����䵹� ���ٹ���ҧ�������ا��ᵹ������ �Ѩ�غѹ������ͧ��ʵѹ��� ���ͧ��ǧ�ͧ����ȵ�á� �ŧҹ�蹴�ҹʶһѵ¡������ ������ʶ�ૹ������
���� ���¸����ͧ������ �ѡþ�ô���������դ�����ԭ������ͧ�ᶺ���ѹ�͡��ҧ ���� �Է�Ծ� �ͧ��ùѺ��;�Ш�Ҿ��ͧ������ ����������һ�д�ɰ��Ţ��úԤ�����ѹ �����š㹻Ѩ�غѹ �ŧҹ �蹢ͧ���¸�������������յ���š��� ����ͧ���ᾷ�� ����繵� ��Ѻ����ᾷ��Ѩ�غѹ ������Է�����������㹻����� ������Է�����ᾷ�� ����á�ͧ�š �͡�ҡ��� ����������ѧ�ռŧҹ��ҹ���ԡ�����������ç�ҧ��ó��� ���û�Ѩ�غѹ �ѡ�Ԫҡ�÷ҧ ����ѵ���ʵ�� �������� ����¸������������º�����оҹ��������¸������ѹ����� ���ѹ�͡������ҹ�ѹ�
�������� �ա�ÿ�鹿���Ż�Է�����ͷ�����¡��� ���ʫͧ ������Ե������ٹ���ҧ ��ҹ�ҹ ��Ż� ��ŻԹ����� ���� ����� ���Թ�� �ŧҹ����Ӥѭ��� �Եá��� �The Last Supper� ����Ҿ �Monalisa� ��ŻԹ�蹤���� � ���� ����� �ͧ���� ��ŵԪ��� ��� �������� ત������ ����蹷���ش�ҡ�ŧҹ�Ӥѭ��� ��������Ш����µ
Ref : //www2.se-ed.net/nfed/history/index_his.html 14/02/2008
เมโสโปเตเมีย (Mesopotamia)
เป็นคำกรีกโบราณ ตามรูปศัพท์แปลว่า "ที่ระหว่างแม่น้ำ" (meso = กลาง + potamia = แม่น้ำ) โดยมีนัยหมายถึง "ดินแดน ระหว่างแม่น้ำแม่น้ำไทกริสและยูเฟรทีส" ดินแดนดังกล่าวนี้เป็นส่วนหนึ่งของ "ดินแดนวงพระจันทร์เสี้ยวไพบูลย์" (Fertile Crescent) ซึ่งเป็นดินแดนรูปครึ่งวงกลมผืนใหญ่ ทอดโค้งขึ้นไปจากฝั่งทะเลเมดิเตอร์เรเนียนไปจรดอ่าวเปอร์เซีย
เมโสโปเตเมียเป็นแหล่งอารยธรรมที่มีความเก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่ง เมโสโปเตเมีย แปลว่า ดินแดนระหว่างแม่น้ำสองสายคือ แม่น้ำไทกรีสและยูเฟรทีส (ปัจจุบันคือดินแดนส่วนใหญ่ของประเทศอิรัก) ระหว่างสองฝั่งแม่น้ำทั้งสองสายเป็นพื้นดินที่มีความ อุดมสมบูรณ์เหมาะแก่การเพาะปลูก ทำให้กลุ่มชนชาติต่างๆเข้ามาทำมาหากินและสร้างอารยธรรมขึ้น รวมทั้งถ่ายทอดอารยธรรม จากกลุ่มหนึ่งสู่กลุ่มหนึ่ง ทำให้เกิดอารยธรรมแบบผสม
เมโสโปเตเมียเป็นดินแดนที่อากาศร้อนและกันดารฝน น้ำที่ได้รับส่วนใหญ่เป็นน้ำจากแม่น้ำที่มาจากการละลายของหิมะ บนเทือกเขาในอาร์เมเนีย น้ำจะพัดพาเอาโคลนตมมาทับถมชายฝั่งทั้งสอง ทำให้พื้นดินอุดมสมบูรณ์เหมาะแก่การเพาะปลูก การ เอ่อล้นของน้ำอันเกิดจากหิมะละลายไม่มีกำหนดเวลาที่แน่นอนและบางครั้งทำความเสียหายแก่บ้านเมือง ไร่นา ทรัพย์สิน และ ชีวิตผู้คน การกสิกรรมที่จะได้ผลดีในสภาพแวดล้อมเช่นนี้ต้องอาศัยระบบชลประทานที่มีประสิทธิภาพ
ความอุดมสมบูรณ์ของลุ่มแม่น้ำเป็นสิ่งดึงดูดให้ผู้คนเข้ามาทำมาหากินในบริเวณนี้ แต่ความร้อนของอากาศก็เป็นเครื่อง บั่นทอนกำลังของผู้คนที่อาศัยอยู่ทำให้คนเหล่านั้นขาดความกระตือรือร้น เมื่อมีพวกอื่นเข้ารุกรานจึงต้องหลีกทางให้ผู้ที่เข้ามา ใหม่ ซึ่งเมื่ออยู่ไปนาน ๆ เข้าก็ประสบภาวะเดียวกันต้องหลีกให้ผู้อื่นต่อไปพวกที่เข้ามารุกรานส่วนใหญ่มักจะมาจากบริเวณ หุบเขาที่ราบสูงทางภาคเหนือ และตะวันออกซึ่งส่วนใหญ่เป็นเขาหินปูนไม่อุดมสมบูรณ์เท่าเขตลุ่มแม่น้ำ และยังมีพวกที่มาจาก ทะเลทรายซีเรียและอาระเบีย เรื่องราวของดินแดนแห่งนี้จึงเป็นเรื่องราวที่เกี่ยวกับอารยธรรมของคนกลุ่มต่าง ๆ หลายกลุ่ม มิได้ เป็นเรื่องราวของอารยธรรมที่สืบต่อกันเป็นเวลายาวนานดังเช่นอารยธรรมอียิปต์
คนกลุ่มแรกที่สร้างอารยธรรมเมโสโปเตเมียขึ้นคือชาวสุเมเรียน ผู้คิดประดิษฐ์ตัวอักษรขึ้นเป็นครั้งแรกในโลกอารยธรรม ที่ชาวสุเมเรียนขึ้นเป็นพื้นฐานสำคัญของอารยธรรมเมโสโปเตเมีย สถาปัตยกรรม ตัวอักษร ศิลปกรรมอื่น ๆ ตลอดจนทัศนคติต่อ ชีวิตและเทพเจ้าของชาวสุเมเรียน ได้ดำรงอยู่และมีอิทธิพลอยู่ในลุ่มแม่น้ำทั้งสองตลอดช่วงสมัยโบราณ
ที่ตั้งทางภูมิศาสตร์
เมโสโปเตเมียเป็นอู่อารยธรรมที่เก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลกสมัยโบราณ โดยตั้งอยู่ระหว่างแม่น้ำ 2 สาย คือ แม่น้ำไทกริส (Tigris) และแม่น้ำยูเฟรทีส (Euphrates) ซึ่งปัจจุบันนี้อยู่ในประเทศอิรัก แม่น้ำทั้ง 2 สายมีต้นน้ำอยู่ในอาร์เมเนียและเอเชียไมเนอร์ มาบรรจบกันเป็นแม่น้ำชัตต์อัลอาหรับแล้วไหลลงสู่ทะเลที่อ่าวเปอร์เซีย
บริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำไทกริสและยูเฟรทีสตอนล่างเรียกว่าบาบิโลเนีย (Babylonia) เป็นเขตซึ่งอยู่ติดกับอ่าวเปอร์เซีย มีชื่อ เรียกในสมัยหนึ่งว่าชีนา (Shina) เกิดจากการทับถมของดินที่แม่น้ำพัดพามา กล่าวคือ ในฤดูร้อนหิมะบนภูเขาในอาร์เมเนียละลาย ไหลบ่าลงมาทางใต้พัดพาเอาโคลนตมมาทับถมไว้ยังบริเวณปากน้ำ ทำให้พื้นดินตรงปากแม่น้ำงอกออกทุกปี โดยเฉลี่ยแล้ว ประมาณ 1 ไมล์ครึ่งทุก ๆ ศตวรรษ (ประมาณปีละ 29 นิ้วครึ่ง)
อาณาบริเวณที่เรียกว่าเมโสโปเตเมีย มีทิศเหนือจรดทะเลดำและทะเลแคสเปียน ทิศตะวันตกเฉียงใต้จรดคาบสมุทร อาหรับซึ่งล้อมรอบด้วยทะเลแดงและมหาสมุทรอินเดีย ทิศตะวันตกจรดที่ราบซีเรียและปาเลสไตน์ ส่วนทิศตะวันออกจรด ที่ราบสูงอิหร่าน
เมโสโปเตเมียแบ่งออกเป็นสองส่วน ส่วนล่างใกล้กับอ่าวเปอร์เซีย มีความอุดมสมบูรณ์เรียกว่าบาบิโลเนีย ส่วนบนซึ่ง ค่อนข้างแห้งแล้งเรียกว่าอัสซีเรีย (Assyria)บริเวณทั้งหมดมีชนชาติหลายเผ่าพันธุ์อาศัยอยู่มีการรบพุ่งกันอยู่เสมอ เมื่อชาติใดมี อำนาจก็เข้าไปยึดครองและกลายเป็นชนชาติเดียวกัน นักประวัติศาสตร์บางท่านกล่าวว่า ไม่มีแห่งหนตำบลใดจะมีชาติพันธุ์ มนุษย์ผสมปนเปกันมากมายเหมือนที่นี่และยังเป็นยุทธภูมิระหว่างตะวันตกกับตะวันออกตลอดสมัยประวัติศาสตร์ ดังนั้น ประวัติเรื่องราวต่าง ๆ ของชนชาติเหล่านี้จึงค่อนข้างสับสน
ปัจจัยที่เอื้ออำนวยที่ทำให้เกิดอารยธรรมเมโสโปเตเมีย
1. ความคิดสร้างสรรค์รักษา ปรับปรุงและสืบทอดในอารยธรรมของกลุ่มชน 6 กลุ่มคือ
1.1 สุเมเรียน (Sumerians)
1.2 อัคคาเดียน (Akkadians)
1.3 อะมอไรท์ (Amorites)
1.4 คัสไซท์ (Kassites)
1.5 อัสซีเรียน (Assyrians)
1.6 แคลเดียน (Chaldeans)
2. แม่น้ำไทกรีสและยูเฟรตีส ทำให้เมโสโปเตเมียชุ่มชื้นเกิดการรวมตัวของกลุ่มชนและกำเนิดอารยธรรมเฉพาะขึ้น
3. พรมแดนธรรมชาติซึ่งมีส่วนช่วยการเป็นกำแพงป้องกันศัตรูภายนอกแม้ไม่ดีเท่าแถบลุ่มน้ำไนล์ก็ตาม แต่ก็เอื้ออำนวย ให้กลุ่มชนซึ่งผลัดกันมีบทบาทในเมโสโปเตเมียสามารถใช้ประโยชน์ของพรมแดนธรรมชาตินี้กำเนิดอารยธรรมเมโสโปเตเมีย ขึ้น กล่าวคือทิศเหนือจรดเทือกเขาอเมเนียทิศใต้จรดอ่าวเปอร์เซีย ทิศตะวันออกจรดแนวเทือกเขายาว ทิศตะวันตกจรดทะเล ทรายอารเบียน
กลุ่มคนที่สร้างสรรค์อารยธรรมเมโสโปเตเมีย
ชาวสุเมเรียน (Sumeriam)
เมื่อประมาณ 4,000 ปีก่อนคริสต์ศักราชชาวสุเมเรียนได้อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานในบริเวณดินดอนสามเหลี่ยม (Delta) ปาก แม่น้ำไทกรีส-ยูเฟรตีส ซึ่งเรียกกัน ในเวลาต่อมาว่าดินแดนซูเมอร์ ในระยะแรกชุมชนชาวสุเมเรียนเป็นหมู่บ้านยุคหินใหม่ หมู่บ้าน เหล่านี้ได้ขยายตัวขึ้นเป็นชุมชนวัด และในเวลาต่อมา ชุมชนวัดแต่ละแห่งได้พัฒนาขึ้นเป็นเมือง ที่สำคัญได้แก่เมืองเออร์(Ur) เมือง อิเรค (Ereck) เมืองอิริดู (Eridu) เมืองลากาซ (Lagash) และเมืองนิปเปอร์ (Nippur) แต่ละเมืองมีชุมชนเล็กๆ ที่รายรอบอยู่เป็น บริวาร ทำให้มีลักษณะเป็นรัฐขนาดเล็กที่เรียกว่านครรัฐ (City State) นครรัฐเหล่านี้ต่างปกครองเป็นอิสระแก่กัน
ในขณะที่ชาวสุเมเรียน สถาปนานครรัฐขึ้นทางตอนล่างของลุ่มแม่น้ำไทกรีส- ยูเฟรตีส หลายนครรัฐชนกลุ่มอื่นๆ ก็ได้ สถาปนานครรัฐของตน ในบริเวณตอนเหนือขึ้นไปอีกหลายแห่งแต่มีความเจริญทางอารยธรรมด้อยกว่านครรัฐของชาวสุเมเรียน ในดินแดนซูเมอร์ก็ตามแต่ภาษาที่ใช้สืบมาจากรากเดียวกันคือภาษาอินโด-ยูโรเปียนอันเป็นต้นกำเนิดจากภาษาลาติน กรีก เปอร์เซีย สันสกฤต รวมทั้งภาษาเยอรมันและภาษาโรมานซ์ในปัจจุบัน มองจากแง่ของภาษาอนารยชนกลุ่มใหม่เหล่านี้ก็คือ บรรพบุรุษของเรานั่นเอง การบุกรุกทางใต้ของชนเหล่านี้มีผลทำให้ชนเผ่าอื่นถูกแย่งที่ไปอย่างรุนแรงในช่วงประมาณปี 1750 ถึง 1550 ก่อนคริสตกาล พวกอนารยชนดังกล่าวตลอดจนพวกอื่นๆ ที่ดำเนินรอยตามได้ทำลายความต่อเนื่องทางการเมืองและ วัฒนธรรมของดินแดนตะวันออกใกล้สมัยโบราณ ประมาณปี 1595 ผู้รุกรานเผ่าอินโด-ยูโรเปียน ก็ทำให้ราชวงศ์ของพระเจ้า ฮัมบูราบีในนครบาบิโลนต้องสิ้นสุดลงซึ่งฉุดให้เมโสโปเตเมียเข้าสู่ช่วงเวลาอันยาวนานของความเสื่อมของทางวัฒนธรรมและ ความไม่สงบทางการเมือง
คนกลุ่มแรกที่สร้างสรรค์อารยธรรมเมโสโปเตเมียขึ้นคือชาวสุเมเรียน ผู้คิดประดิษฐ์ตัวอักษรขึ้นเป็นครั้งแรกในโลก อารยธรรมที่ชาวสุเมเรียนสร้างเป็นพื้นฐานสำคัญของอารยธรรมเมโสโปเตเมีย สถาปัตยกรรม ตัวอักษร วรรณกรรม ศิลปกรรม อื่นๆ ตลอดจนทัศนคติต่อชีวิตและเทพเจ้าของชาวสุเมเรียนได้ดำรงอยู่และมีอิทธิพลอยู่ในลุ่มแม่น้ำทั้งสองตลอดช่วงสมัย โบราณ
ที่มา : //th.wikipedia.org/wiki/เมโสโปเตเมีย
ที่มา : //www.sahavicha.com/?name=knowledge&file=readknowledge&id=454